Za jazdę samochodem pod wpływem alkoholu nie otrzymuje się mandatu na miejscu kontroli. Policja zatrzymuje prawo jazdy, a sprawa trafia do sądu. W zależności od stężenia alkoholu czyn jest wykroczeniem z art. 87 Kodeksu wykroczeń albo przestępstwem z art. 178a Kodeksu karnego.
Czy za jazdę po alkoholu można dostać mandat?
Nie. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości nie jest karane mandatem wystawionym przez policjanta. Funkcjonariusz dokumentuje wynik badania, zatrzymuje prawo jazdy i przekazuje sprawę do rozpoznania przez sąd.
Mandat może dotyczyć innych sytuacji, na przykład jazdy rowerem po alkoholu, o ile przepisy i okoliczności pozwalają na zakończenie sprawy w tym trybie. Nie należy jednak utożsamiać mandatu z grzywną. Grzywna za prowadzenie samochodu w stanie po użyciu alkoholu może zostać orzeczona przez sąd, ale nie jest mandatem drogowym.
Zatrzymanie prawa jazdy następuje już podczas kontroli. Przy polskim dokumencie policjant dokonuje odpowiedniego wpisu w Centralnej Ewidencji Kierowców, a pokwitowanie wydane kierowcy nie uprawnia w takiej sytuacji do dalszej jazdy.
Jakie są progi odpowiedzialności za jazdę po alkoholu?
Polskie przepisy rozróżniają stan po użyciu alkoholu i stan nietrzeźwości. Znaczenie ma wynik badania krwi albo pomiaru alkoholu w wydychanym powietrzu. Wartości graniczne wynikają między innymi z art. 46 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art. 115 § 16 Kodeksu karnego.
| Stan | Stężenie | Kwalifikacja prawna | Tryb postępowania |
|---|---|---|---|
| Stan po użyciu alkoholu | Od 0,2 do 0,5 promila we krwi, czyli od 0,1 do 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu | Wykroczenie, art. 87 KW | Sprawa trafia do sądu |
| Stan nietrzeźwości | Powyżej 0,5 promila we krwi, czyli powyżej 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu | Przestępstwo, art. 178a KK | Postępowanie karne przed sądem |
Wynik dokładnie 0,5 promila mieści się jeszcze w granicach stanu po użyciu alkoholu. Przestępstwo zaczyna się dopiero po przekroczeniu tej wartości. W przypadku wydychanego powietrza analogiczna granica wynosi 0,25 mg alkoholu w 1 litrze powietrza.
Jakie kary grożą za jazdę po alkoholu?
Rodzaj sankcji zależy przede wszystkim od kwalifikacji czynu. Najważniejsze konsekwencje dla kierowcy pojazdu mechanicznego przedstawiają się następująco:
Stan po użyciu alkoholu – wykroczenie
- Grzywna – od 2500 zł do 30 000 zł.
- Areszt – od 5 do 30 dni, jako alternatywa wobec grzywny.
- Zakaz prowadzenia pojazdów – od 6 miesięcy do 3 lat.
- 15 punktów karnych – zgodnie z obowiązującymi zasadami ewidencji naruszeń.
Zakaz prowadzenia pojazdów za wykroczenie jest co do zasady obowiązkowy. O jego długości decyduje sąd, który bierze pod uwagę między innymi stężenie alkoholu i okoliczności zdarzenia.
Stan nietrzeźwości – przestępstwo
- Kara pozbawienia wolności – do 3 lat przy pierwszym czynie.
- Zakaz prowadzenia pojazdów – od 3 do 15 lat.
- Świadczenie pieniężne – od 5000 zł do 60 000 zł na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
- Grzywna albo kara ograniczenia wolności – sąd może zastosować je w przypadkach przewidzianych w Kodeksie karnym zamiast kary pozbawienia wolności.
Przy ponownym prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości, w warunkach określonych w art. 178a § 4 KK, kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Sąd orzeka wtedy co do zasady dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a minimalne świadczenie pieniężne wzrasta do 10 000 zł.
Kiedy sąd orzeka przepadek pojazdu?
Przepadek pojazdu, potocznie nazywany konfiskatą samochodu, jest odrębną konsekwencją od zakazu prowadzenia pojazdów. Dotyczy przypadków określonych w Kodeksie karnym, a nie każdego zatrzymania kierowcy po alkoholu.
Najważniejsze sytuacje są następujące:
- Stężenie co najmniej 1,5 promila – sąd co do zasady orzeka przepadek pojazdu, choć w wyjątkowych okolicznościach może od niego odstąpić.
- Stężenie niższe niż 1,5 promila – przepadek może zostać orzeczony, ale nie jest automatyczny.
- Wypadek spowodowany po alkoholu – przepadek może być związany z kwalifikacją czynu i okolicznościami zdarzenia.
- Recydywa – przy stężeniu co najmniej 1,5 promila przepadek jest co do zasady obowiązkowy, a poniżej tego progu sąd może go orzec.
Jeżeli samochód nie stanowi wyłącznej własności sprawcy, na przykład jest leasingowany, należy do pracodawcy albo jest przedmiotem współwłasności, sąd nie orzeka jego przepadku. W takim przypadku może zostać orzeczona nawiązka na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 zł do 500 000 zł.
Co dzieje się z prawem jazdy po zatrzymaniu?
Policja zatrzymuje prawo jazdy podczas kontroli, gdy badanie wykaże niedozwolone stężenie alkoholu. Jest to czynność tymczasowa, niezależna od późniejszego rozstrzygnięcia sądu. Następnie prokurator albo sąd podejmuje decyzję w sprawie dalszego zatrzymania dokumentu.
Kierowca może zaskarżyć postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy. Termin na wniesienie zażalenia wynosi co do zasady 7 dni od doręczenia postanowienia. Samo zażalenie nie oznacza jednak, że kierowca może legalnie prowadzić samochód do czasu rozstrzygnięcia.
Jeżeli sąd uzna winę, okres wcześniejszego zatrzymania prawa jazdy zalicza się na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Po zakończeniu postępowania mogą być potrzebne także formalności administracyjne, w tym:
- badania lekarskie,
- badania psychologiczne,
- kurs reedukacyjny dotyczący problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii,
- złożenie dokumentów w wydziale komunikacji po upływie zakazu.
Przy zakazie orzeczonym za przestępstwo z art. 178a KK wcześniejszy powrót do kierowania może być możliwy po odbyciu co najmniej połowy zakazu. Wtedy można złożyć wniosek o zgodę na prowadzenie pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową. Decyzja należy do sądu i nie jest automatyczna.
Mandat za jazdę pod wpływem alkoholu to błędne określenie w przypadku kierowania samochodem lub innym pojazdem mechanicznym. Właściwe konsekwencje to zatrzymanie prawa jazdy, postępowanie sądowe, grzywna albo kara karna, zakaz prowadzenia oraz obowiązkowe świadczenie pieniężne, a przy wysokim stężeniu także przepadek pojazdu.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie zakres odpowiedzialności zależy od wyników badań, przebiegu kontroli oraz pozostałych okoliczności zdarzenia. W razie postępowania warto skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym.
