Odmowa badania alkomatem nie kończy kontroli i nie chroni przed odpowiedzialnością. Policja może skierować kierowcę na przymusowe badanie krwi, a samo prawo jazdy zatrzymać do czasu wyjaśnienia sprawy, maksymalnie na 30 dni. Nie jest to jeszcze sądowy zakaz prowadzenia pojazdów, lecz środek stosowany na etapie kontroli.
Jak wygląda badanie po odmowie alkomatu?
Podstawowym sposobem ustalenia zawartości alkoholu jest badanie wydychanego powietrza. Jeżeli kierowca odmawia takiego badania albo jego stan zdrowia uniemożliwia prawidłowe dmuchnięcie, policja nie musi zakończyć czynności. Ustalenie trzeźwości może nastąpić na podstawie badania krwi.
Na badanie krwi kieruje się także wtedy, gdy kierowca po wykonaniu pomiaru alkomatem żąda jego weryfikacji, analizator nie wskazuje stężenia z powodu przekroczenia zakresu pomiarowego albo stan osoby badanej uniemożliwia użycie urządzenia. Choroba układu oddechowego może uzasadniać odstąpienie od badania wydechu, ale nie oznacza rezygnacji z kontroli.
W razie podejrzenia popełnienia wykroczenia lub przestępstwa i odmowy pobrania krwi funkcjonariusze mogą, po uprzedzeniu osoby badanej, zastosować środki przymusu bezpośredniego w zakresie przewidzianym przepisami. Badanie krwi nie jest więc dobrowolną alternatywą, która pozwala uniknąć ustalenia stanu trzeźwości.
Policja może skierować kierowcę na badanie krwi w szczególności w następujących sytuacjach:
- kierowca odmawia badania wydychanego powietrza;
- stan zdrowia, w tym choroba układu oddechowego, uniemożliwia wykonanie pomiaru;
- kierowca po badaniu alkomatem żąda laboratoryjnej weryfikacji;
- analizator nie wskazuje wyniku, ponieważ zostało przekroczone jego zakres pomiarowy.
| Cecha | Badanie alkomatem | Badanie krwi |
|---|---|---|
| Charakter | Podstawowy sposób kontroli, możliwy także bez zgody po uprzedzeniu | Stosowane między innymi po odmowie badania wydechu |
| Dokładność | Pomiar zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu | Wynik laboratoryjny pozwalający ustalić stężenie alkoholu we krwi |
| Czas wyniku | Zwykle dostępny podczas kontroli | Wymaga pobrania, zabezpieczenia i analizy próbki |
| Skutek odmowy | Odmowa nie kończy czynności | Może zostać wykonane w ramach dalszej procedury, także z użyciem przymusu |
Zatrzymanie prawa jazdy za odmowę badania
Odmowa badania alkomatem może prowadzić do zatrzymania prawa jazdy przez funkcjonariusza. Podstawą jest uzasadnione podejrzenie, że kierowca mógł prowadzić po alkoholu, a wynik badania krwi nie jest jeszcze znany. Dokument pozostaje zatrzymany do czasu wyjaśnienia sprawy, jednak ten etap nie może trwać dłużej niż 30 dni w opisanej procedurze.
Jeżeli wynik badania krwi potwierdzi trzeźwość albo nie zostanie uzyskany w ustawowym terminie, dokument powinien zostać zwrócony. Pozytywny wynik może natomiast spowodować dalsze czynności procesowe i przekazanie sprawy właściwemu organowi.
Uwaga: zatrzymanie prawa jazdy przez policję nie jest tym samym co zakaz prowadzenia pojazdów. Pierwsze ma charakter tymczasowy i służy zabezpieczeniu postępowania do czasu ustalenia faktów. Zakaz prowadzenia pojazdów jest środkiem karnym orzekanym przez sąd, gdy zostanie stwierdzone popełnienie wykroczenia lub przestępstwa.
Po zatrzymaniu dokumentu kierowca nie powinien prowadzić pojazdu. Samo przekonanie, że badanie krwi wykaże trzeźwość, nie przywraca uprawnienia do kierowania w czasie, gdy dokument pozostaje zatrzymany.
Stan po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości
Wynik badania ma znaczenie dla kwalifikacji prawnej czynu. Stan po użyciu alkoholu oznacza co do zasady stężenie od 0,2 do 0,5 promila we krwi. Powyżej 0,5 promila mówimy o stanie nietrzeźwości. Pierwsza sytuacja może stanowić wykroczenie, a druga – przestępstwo prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości.
Odmowa alkomatu sama nie przesądza, w którym z tych stanów znajdował się kierowca. Ustalenie następuje na podstawie materiału dowodowego, przede wszystkim wyniku badania krwi, czasu pobrania próbki i pozostałych okoliczności kontroli.
Jak odmowa wpływa na postępowanie karne?
Sama odmowa badania alkomatem nie powoduje automatycznego podwyższenia kary. Nie zastępuje też dowodu na zawartość alkoholu. Sąd ocenia całokształt materiału dowodowego, w tym wynik badania krwi, prawidłowość przeprowadzenia czynności, zeznania funkcjonariuszy i zachowanie kierowcy.
Odmowa może jednak stać się elementem oceny postawy sprawcy, zwłaszcza gdy towarzyszą jej inne okoliczności wskazujące na próbę utrudnienia ustalenia stanu trzeźwości. Nie oznacza to, że sąd może skazać kierowcę wyłącznie dlatego, że nie dmuchał w alkomat. Podstawą rozstrzygnięcia powinien być cały zgromadzony materiał dowodowy.
Najważniejszy wniosek jest prosty: odmowa oznacza przejęcie przez policję inicjatywy w ustalaniu trzeźwości. Zamiast szybkiego pomiaru alkomatem kierowca może zostać poddany badaniu krwi, stracić dokument nawet na 30 dni i narazić się na dalsze postępowanie, jeśli wynik potwierdzi obecność alkoholu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć szczegóły kontroli, sposób pobrania krwi oraz aktualny stan prawny.
