Zgodnie z obecnym polskim prawem kobieta w widocznej ciąży jest zwolniona z obowiązku zapinania pasów. Z punktu widzenia bezpieczeństwa powinna jednak z nich korzystać, ponieważ prawidłowo ułożone pasy chronią matkę i dziecko przed skutkami nagłego hamowania lub zderzenia.
Co mówi prawo o pasach w ciąży?
Art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym przewiduje wyjątek dla kobiet w widocznej ciąży. Oznacza to, że obecnie przepisy nie wymagają od nich zapinania pasów, niezależnie od tego, czy prowadzą samochód, czy podróżują jako pasażerki.
„Widoczna ciąża” jest oceniana podczas kontroli przez policjanta. Kobieta nie musi wozić zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciążę. Zwolnienie z obowiązku nie oznacza jednak zakazu zapinania pasów ani potwierdzenia, że są one niebezpieczne dla płodu. To prawne odstępstwo, a nie zalecenie rezygnacji z ochrony.
Ministerstwo Infrastruktury analizuje obecnie zasadność utrzymania tego wyjątku. Resort zapowiedział konsultacje dotyczące bezpieczeństwa kobiet w ciąży, między innymi z organami zajmującymi się bezpieczeństwem ruchu drogowego oraz przedstawicielami ochrony zdrowia. Do czasu ewentualnej nowelizacji obowiązuje obecny przepis.
Dlaczego zapinanie pasów jest zalecane?
Podczas gwałtownego hamowania ciało bez zapiętych pasów nadal porusza się do przodu. Może wtedy uderzyć w kierownicę, deskę rozdzielczą lub szybę. Pasy ograniczają ten ruch i rozkładają siłę uderzenia na mocniejsze części ciała. Ryzyko poważnych obrażeń przy niezapiętych pasach jest znacznie większe niż ryzyko wynikające z ich prawidłowego używania.
Nie ma podstaw, aby uznawać prawidłowo zapięte pasy za zagrożenie dla dziecka. W razie wypadku niezabezpieczona kobieta może doznać ciężkich obrażeń brzucha, miednicy lub narządów wewnętrznych, a także odklejenia łożyska. Ochrona zdrowia matki ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa płodu.
W publikowanym w 2025 roku badaniu dotyczącym skuteczności pasów u ciężarnych uczestniczek wypadków odnotowano niższe ryzyko średnich i ciężkich obrażeń oraz zgonu u kobiet zapiętych pasami. Wyniki wspierają zalecenie, aby korzystać z pasów przez całą ciążę, o ile lekarz prowadzący nie zaleci inaczej z indywidualnych powodów medycznych.
Jak prawidłowo zapiąć pasy w ciąży?
Najważniejsze jest ułożenie pasa. Nie powinien przechodzić przez środek brzucha ani opierać się na jego górnej części. Zapięcie można sprawdzić w kilku krokach:
- Usiądź możliwie prosto i ustaw fotel tak, aby mieć swobodny dostęp do pedałów oraz dobrą widoczność.
- Poprowadź pas biodrowy nisko, pod brzuchem, wzdłuż kości miednicy. Nie umieszczaj go na brzuchu.
- Ułóż pas barkowy między piersiami, przez środek klatki piersiowej i nad jednym ramieniem.
- Dociągnij pas tak, aby przylegał do ciała. Nie wkładaj go pod pachę, za plecy ani nie pozostawiaj luźnego.
- Zdejmij grubą kurtkę lub płaszcz, ponieważ odzież może zwiększać luz między ciałem a pasem.
Fotel powinien znajdować się możliwie daleko od kierownicy lub deski rozdzielczej, ale nie kosztem prawidłowego prowadzenia samochodu. Oparcie najlepiej ustawić dość pionowo. Kierownica powinna być skierowana w stronę klatki piersiowej, a nie brzucha. Jeżeli brzuch utrudnia sięganie do pedałów lub wykonywanie manewrów, dalsze prowadzenie auta może wymagać konsultacji z lekarzem i zmiany sposobu podróżowania.
Przed ruszeniem sprawdź kilka rzeczy:
- fotel zapewnia dostęp do pedałów i nie jest ustawiony zbyt blisko kierownicy,
- gruba odzież wierzchnia została zdjęta,
- pas biodrowy leży pod brzuchem, na miednicy,
- pas barkowy przechodzi między piersiami i jest napięty.
Czy adapter do pasów jest potrzebny?
Adapter dla ciężarnych to dodatkowa podkładka lub prowadnica, która pomaga utrzymać pas biodrowy pod brzuchem. Może poprawić komfort, zwłaszcza w zaawansowanej ciąży, gdy standardowy pas przesuwa się ku górze albo jego zamek znajduje się w niewygodnym miejscu.
Adapter nie jest konieczny, jeśli zwykły pas można prawidłowo ułożyć i pozostaje on stabilny podczas jazdy. Nie zastępuje też pasa bezpieczeństwa. Jeśli zdecydujesz się na takie akcesorium, wybierz produkt przeznaczony do samochodowych pasów bezpieczeństwa, z dokumentacją potwierdzającą jego bezpieczeństwo, i zamontuj go zgodnie z instrukcją.
Pasy w ciąży – mit i fakt
| Mit | Fakt |
|---|---|
| Pas uciska dziecko i dlatego lepiej go nie zapinać. | Prawidłowo ułożony pas biodrowy znajduje się pod brzuchem, a barkowy między piersiami. Chronią one przede wszystkim ciało matki podczas zderzenia. |
| Niezapięcie pasa jest bezpieczniejsze niż jego używanie. | Brak pasa zwiększa ryzyko uderzenia w elementy samochodu, ciężkich obrażeń i wypadnięcia z pojazdu. |
| Zwolnienie zapisane w ustawie oznacza medyczne przeciwwskazanie. | Art. 39 daje prawne zwolnienie, ale nie stwierdza, że pasy są szkodliwe dla ciężarnej lub płodu. |
W praktyce odpowiedź brzmi więc: polskie przepisy obecnie zwalniają kobietę w widocznej ciąży z obowiązku zapinania pasów, ale dla ochrony własnej i dziecka zaleca się ich prawidłowe używanie. W razie indywidualnych dolegliwości lub przeciwwskazań dotyczących podróży decyzję najlepiej omówić z lekarzem prowadzącym.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej ani konsultacji prawnej.
