Jeśli masz bezterminowe prawo jazdy wydane do 18 stycznia 2013 r., nie musisz wymieniać go teraz. Obowiązkowa wymiana dokumentu odbędzie się w okresie od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. Nie zmieni to bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami, lecz wyłącznie fizyczny dokument.
Czy trzeba wymienić prawo jazdy teraz?
Decydująca jest data wydania dokumentu oraz data widoczna w polu 4b prawa jazdy. Osoby, których dokument wydano do 18 stycznia 2013 r., powinny zaplanować wymianę w ustawowym okresie 2028–2033. Nie ma potrzeby zgłaszania się do urzędu przed rozpoczęciem tego okresu, jeśli dokument jest w dobrym stanie i nie zmieniły się dane wymagające aktualizacji.
Prawo jazdy wydane od 19 stycznia 2013 r. ma już określony termin ważności. W takim przypadku należy sprawdzić datę w polu 4b oraz terminy przy poszczególnych kategoriach, wskazane w kolumnie 11 na odwrocie dokumentu. Zmiana adresu zamieszkania sama w sobie nie wymaga wymiany prawa jazdy, ponieważ obecny dokument nie zawiera rubryki z adresem.
Wymiana bezterminowego prawa jazdy w latach 2028–2033
Obowiązek wynika z art. 124 ustawy o kierujących pojazdami i jest związany z dostosowaniem dokumentów do standardów określonych w dyrektywie 2006/126/WE. Wymianą zostaną objęte prawa jazdy wydane przed wprowadzeniem nowego wzoru, czyli do 18 stycznia 2013 r.
Okres wymiany rozpocznie się 19 stycznia 2028 r. i zakończy 18 stycznia 2033 r. Szczegółowe terminy dla poszczególnych grup mogą zostać określone przez ministra właściwego do spraw transportu. Nie należy jednak mylić wymiany dokumentu z ponownym uzyskiwaniem uprawnień. Nie będzie to egzamin ani sprawdzian umiejętności kierowcy.
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch kwestii. Ważność dokumentu dotyczy plastikowej karty, którą okazuje się podczas załatwiania spraw urzędowych. Ważność uprawnień określa natomiast prawo do kierowania pojazdami danej kategorii. Po wymianie bezterminowego prawa jazdy uprawnienia pozostaną bezterminowe, choć nowy dokument będzie miał termin ważności.
Standardowe okresy ważności nowych dokumentów przedstawiają się następująco:
| Ważność dokumentu | Kategorie prawa jazdy | Dotyczy |
|---|---|---|
| Maksymalnie 15 lat | AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T | Standardowych uprawnień motocyklowych, samochodowych i ciągnikowych |
| Maksymalnie 5 lat | C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E | Kategorii związanych z prowadzeniem pojazdów ciężarowych i autobusów |
Okres może być krótszy, jeśli wynika to z orzeczenia lekarskiego albo innych ograniczeń zapisanych w dokumentacji kierowcy.
Jak wymienić prawo jazdy?
Wniosek składa się w wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania. W zależności od lokalizacji będzie to urząd miasta, urząd dzielnicy albo starostwo powiatowe. W określonych sprawach można skorzystać także z platformy ePUAP, logując się między innymi profilem zaufanym, e-dowodem lub bankowością elektroniczną.
Procedura wymiany obejmuje następujące etapy:
- Sprawdź datę wydania prawa jazdy i ustal, czy dokument podlega wymianie.
- Przygotuj wniosek, fotografię oraz dokument potwierdzający tożsamość.
- Złóż dokumenty w urzędzie właściwym dla miejsca zamieszkania albo elektronicznie, jeśli dana usługa jest dostępna.
- Wnieś opłatę za wydanie nowego prawa jazdy i zachowaj potwierdzenie przelewu lub wpłaty.
- Sprawdź status sprawy i odbierz gotowy dokument w wybrany sposób.
Do wniosku zwykle trzeba dołączyć:
- Wypełniony wniosek o wydanie prawa jazdy.
- Aktualną fotografię o wymiarach 35 × 45 mm.
- Dowód osobisty lub paszport do wglądu.
- Dotychczasowe prawo jazdy, jeśli jest dostępne.
- Potwierdzenie uiszczenia opłaty za wydanie dokumentu.
Standardowy czas realizacji kompletnego wniosku wynosi do 9 dni roboczych. Przy dodatkowej weryfikacji sprawa może potrwać dłużej. Status dokumentu można sprawdzać w internetowym systemie obsługi praw jazdy.
Obecnie podstawowa opłata za wydanie dokumentu wynosi 100,50 zł, w tym opłata ewidencyjna. Przed rozpoczęciem wymiany w latach 2028–2033 stawki mogą się zmienić, dlatego aktualną kwotę najlepiej sprawdzić w urzędzie lub na gov.pl.
Czy przy wymianie potrzebne są badania lekarskie?
Przy rutynowej wymianie bezterminowego prawa jazdy kategorii A lub B nie trzeba dołączać nowego orzeczenia lekarskiego. Nie trzeba też ponownie zdawać egzaminu ani odbywać kursu.
Badania mogą być wymagane w następujących sytuacjach:
- Prawo jazdy zostało wcześniej wydane na czas określony ze względu na stan zdrowia.
- Wymiana dotyczy kategorii C, C+E, D lub pokrewnych uprawnień zawodowych.
- Nowy termin ważności ma zostać ustalony na podstawie aktualnego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.
- Urząd wymaga dodatkowej dokumentacji z powodu ograniczeń wpisanych do akt kierowcy.
Jeżeli dokument wydano na krótszy okres z powodu wzroku, słuchu albo innego stanu zdrowia, decydujące będzie aktualne orzeczenie lekarza uprawnionego do badań kierowców.
Co grozi za niewymienienie dokumentu w terminie?
Po zakończeniu okresu wymiany, czyli po 18 stycznia 2033 r., stary dokument nie będzie już ważny. Nie oznacza to automatycznego wygaśnięcia samych bezterminowych uprawnień, ale kierowanie pojazdem bez ważnego dokumentu może powodować problemy podczas kontroli i konsekwencje prawne.
W razie kolizji prowadzenie pojazdu bez ważnego dokumentu może także utrudnić rozliczenie szkody. Ubezpieczyciel może wypłacić odszkodowanie poszkodowanemu, a następnie dochodzić od kierowcy zwrotu wypłaconej kwoty, jeśli spełnione są ustawowe przesłanki regresu.
Dlatego posiadacz bezterminowego prawa jazdy nie musi spieszyć się do urzędu już teraz, ale powinien pilnować terminu przypadającego w okresie 2028–2033. Sama wymiana będzie formalnością administracyjną, a nie utratą dotychczasowych bezterminowych uprawnień.
Informacje dotyczące terminów, opłat i procedury mogą zostać doprecyzowane lub zmienione przed rozpoczęciem okresu wymiany. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne wymagania w urzędzie właściwym dla miejsca zamieszkania albo na gov.pl.
