Nie istnieje „mandat za spowodowanie wypadku” w ścisłym znaczeniu. Mandat karny może dotyczyć kolizji, czyli wykroczenia. Wypadek drogowy, w którym ktoś doznał obrażeń trwających dłużej niż 7 dni albo zginął, jest sprawą karną prowadzoną z udziałem prokuratury i sądu.
Kolizja a wypadek – skąd wynika różnica?
W języku potocznym „kolizja”, „stłuczka” i „wypadek” bywają używane zamiennie. Przepisy rozróżniają jednak te zdarzenia przede wszystkim na podstawie skutków zdrowotnych. Kolizja oznacza co do zasady zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym bez poważnych obrażeń osób. Podstawą odpowiedzialności jest art. 86 Kodeksu wykroczeń.
Jeżeli obrażenia jednej z osób naruszają czynności narządu ciała lub powodują rozstrój zdrowia na okres przekraczający 7 dni, zdarzenie może zostać zakwalifikowane jako wypadek z art. 177 Kodeksu karnego. Ostateczna ocena nie zawsze jest możliwa na miejscu. Znaczenie może mieć dokumentacja medyczna oraz opinia lekarza lub biegłego.
| Cecha | Kolizja – wykroczenie | Wypadek – przestępstwo |
|---|---|---|
| Status prawny | Art. 86 Kodeksu wykroczeń | Art. 177 Kodeksu karnego |
| Skutki | Szkody materialne albo obrażenia trwające do 7 dni | Obrażenia trwające dłużej niż 7 dni albo śmierć |
| Organ prowadzący | Policja, a w razie sporu sąd | Policja, prokuratura i sąd |
| Możliwa sankcja | Mandat lub grzywna, punkty karne, a czasem zakaz prowadzenia | Kara orzekana przez sąd, w tym pozbawienie wolności w przypadkach przewidzianych w art. 177 KK |
Sam pobyt w szpitalu nie przesądza jeszcze o kwalifikacji zdarzenia. Liczy się rodzaj obrażeń i czas naruszenia sprawności organizmu. Dlatego osoba, która początkowo czuje się dobrze, a później zgłasza dolegliwości, powinna skonsultować się z lekarzem.
Co zrobić bezpośrednio po zdarzeniu?
Najpierw trzeba zatrzymać pojazd, zadbać o bezpieczeństwo uczestników i sprawdzić, czy ktoś nie potrzebuje pomocy. Przy podejrzeniu obrażeń należy wezwać numer alarmowy 112. W przypadku samej kolizji policja nie musi być wzywana, jeżeli uczestnicy są trzeźwi, mają wymagane dokumenty, zgadzają się co do przebiegu zdarzenia i potrafią ustalić odpowiedzialność.
Policję należy wezwać w szczególności w następujących sytuacjach:
- ktoś odniósł obrażenia albo istnieje wątpliwość co do stanu zdrowia uczestników
- uczestnicy nie zgadzają się co do przebiegu zdarzenia lub winy
- istnieje podejrzenie alkoholu albo innych środków działających podobnie
- sprawca uciekł, nie ma dokumentów lub nie posiada ważnego ubezpieczenia OC
Jeżeli nie ma rannych i nie zachodzi żadna z tych okoliczności, uczestnicy mogą sporządzić oświadczenie. Powinny znaleźć się w nim dane kierujących i właścicieli pojazdów, numery rejestracyjne, informacje o polisie OC, opis zdarzenia, uszkodzenia, dane świadków oraz podpisy.
Nie przestawiaj pojazdów, jeżeli mogłoby to utrudnić ustalenie przebiegu zdarzenia. Jeżeli jednak samochody stwarzają zagrożenie lub blokują ruch, należy najpierw udokumentować ich położenie zdjęciami, a następnie usunąć je w bezpieczne miejsce, o ile stan techniczny na to pozwala.
Jakie kary grożą za kolizję?
W przypadku kolizji policjant może zaproponować mandat za wykroczenie polegające na spowodowaniu zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zgodnie z aktualnymi zasadami podstawowa kara za spowodowanie kolizji wynosi co najmniej 1000 zł. Do tej kwoty może dojść mandat za naruszenie, które doprowadziło do zdarzenia, na przykład nieustąpienie pierwszeństwa albo niezastosowanie się do sygnalizacji.
Art. 86 Kodeksu wykroczeń przewiduje także grzywnę orzekaną przez sąd. Jej wysokość może wynosić od 20 do 30 000 zł w typie podstawowym, a w niektórych sytuacjach obowiązują wyższe minima. Sąd może również orzec zakaz prowadzenia pojazdów, zwłaszcza gdy sposób jazdy stworzył poważne zagrożenie albo sprawca rażąco naruszył zasady bezpieczeństwa.
Mandat nie jest jedynym możliwym skutkiem. Zdarzenie może oznaczać punkty karne, wyższą składkę OC oraz konieczność naprawienia szkody. Ubezpieczenie OC sprawcy co do zasady pokrywa szkody wyrządzone innym osobom, ale wypłata odszkodowania może wpłynąć na późniejszą cenę polisy.
Co grozi za wypadek drogowy?
Wypadek z obrażeniami przekraczającymi 7 dni nie kończy się zwykłym mandatem wystawionym na miejscu. Policja zabezpiecza dowody i przekazuje materiały do dalszego postępowania. Prokurator może przedstawić zarzuty, a o odpowiedzialności i karze rozstrzyga sąd na podstawie art. 177 Kodeksu karnego.
W podstawowym typie spowodowania wypadku sprawcy może grozić kara pozbawienia wolności do 3 lat. Jeżeli następstwem jest śmierć człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, sankcje są surowsze. Sąd może też orzec zakaz prowadzenia pojazdów oraz obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia.
To, czy sprawa pozostanie wykroczeniem, czy stanie się postępowaniem karnym, może zależeć od późniejszych ustaleń medycznych. Przy poważnych obrażeniach warto szybko skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym, ponieważ przyjęcie mandatu nie zastępuje analizy całego stanu faktycznego.
Alkohol, ucieczka i odmowa mandatu
Jazda po alkoholu lub pod wpływem środka odurzającego może prowadzić do odpowiedzialności za więcej niż jeden czyn. Przy stężeniu przekraczającym próg stanu nietrzeźwości w grę może wchodzić także przestępstwo prowadzenia pojazdu w takim stanie. W przypadku kolizji po alkoholu art. 86 § 2 Kodeksu wykroczeń przewiduje surowsze konsekwencje niż przy zdarzeniu spowodowanym przez trzeźwego kierującego.
Ucieczka z miejsca zdarzenia pogarsza sytuację sprawcy. Może skutkować odpowiedzialnością za dodatkowe naruszenia, utrudnić obronę i doprowadzić do regresu ubezpieczeniowego. Jeżeli ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie poszkodowanemu, może w określonych przypadkach żądać od sprawcy zwrotu wypłaconej kwoty.
Odmowa przyjęcia mandatu nie oznacza automatycznie winy. Powoduje jednak skierowanie sprawy do sądu, który oceni dowody. Taką decyzję należy podejmować świadomie, szczególnie gdy istnieje spór co do przebiegu zdarzenia, obrażeń lub odpowiedzialności.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: za kolizję można otrzymać mandat, natomiast za wypadek odpowiada się w postępowaniu karnym. Jeżeli nie wiadomo, czy obrażenia przekraczają 7 dni albo okoliczności zdarzenia są sporne, nie należy opierać się wyłącznie na potocznym określeniu „stłuczka”.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnego zdarzenia, zwłaszcza gdy doszło do obrażeń, alkoholu, ucieczki z miejsca zdarzenia lub zarzutów karnych, skonsultuj się z profesjonalnym pełnomocnikiem.
