Jak wygląda przebieg egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. D?

Egzamin praktyczny na prawo jazdy kat. D składa się z dwóch etapów: zadań na placu manewrowym oraz jazdy w ruchu drogowym. Najpierw trzeba poprawnie wykonać czynności kontrolno-obsługowe, przygotować autobus do jazdy i zaliczyć wylosowane manewry. Dopiero wtedy można rozpocząć trwającą co najmniej 45 minut jazdę po drogach publicznych.

Plac manewrowy – pierwsza część egzaminu

Na placu egzaminator ocenia nie tylko technikę prowadzenia dużego pojazdu, lecz także znajomość jego wyposażenia i procedur bezpieczeństwa. Kolejność zadań obejmuje kontrolę autobusu, przygotowanie do jazdy, przejazd pasem ruchu oraz manewry z jednego z czterech losowanych zestawów.

Kontrola autobusu i przygotowanie do jazdy

W ramach pierwszego zadania osoba egzaminowana sprawdza wylosowane elementy odpowiedzialne za bezpieczeństwo jazdy. Losowanie odbywa się przy użyciu systemu teleinformatycznego. Na wykonanie czynności kontrolnych jest nie więcej niż 5 minut. Należy umieć wskazać miejsce kontroli oraz sposób sprawdzenia danego elementu.

Zakres kontroli może obejmować:

• Poziom oleju silnikowego, płynu chłodzącego, płynu do wspomagania układu kierowniczego lub płynu w spryskiwaczach.
• Działanie świateł pozycyjnych, mijania, drogowych, hamowania, cofania, kierunkowskazów, awaryjnych oraz świateł przeciwmgłowych, jeżeli autobus jest w nie wyposażony.
• Wyposażenie autobusu, w tym trójkąt ostrzegawczy, dwie gaśnice, apteczkę i koło zapasowe.
• Elementy nadwozia i wnętrza, między innymi drzwi, luki bagażowe, wyjścia awaryjne, zasłony, oświetlenie wnętrza, lusterko wewnętrzne oraz oznaczenia liczby miejsc siedzących i stojących.

Następnie trzeba ustawić fotel, zagłówek i lusterka, sprawdzić zamknięcie drzwi oraz zapiąć pas bezpieczeństwa. Lusterka reguluje się dopiero po ustawieniu fotela. W lewym i prawym lusterku powinien być widoczny bok autobusu oraz przestrzeń za nim, a lusterko wewnętrzne powinno zapewniać widoczność przez tylną szybę.

Jazda pasem ruchu

Po uruchomieniu silnika należy włączyć wymagane światła, ocenić sytuację wokół autobusu i upewnić się, że można bezpiecznie ruszyć. Następnie wykonuje się płynną jazdę do przodu oraz cofanie po prostej i łuku. Podczas cofania można zatrzymać pojazd i ponowić jazdę do przodu, ale całe zadanie trzeba zakończyć w czasie nie dłuższym niż 5 minut.

Autobus należy zatrzymać w wyznaczonym polu, nie dalej niż 1 metr od linii ograniczającej pas ruchu. Nie wolno najechać na zewnętrzne linie, pachołki ani tyczki. Przy egzaminie na kategorię D dopuszczalne jest opuszczenie pojazdu w celu sprawdzenia jego położenia, zgodnie z zasadami określonymi dla tego zadania.

Losowany zestaw manewrów

Ostatni etap placu polega na wykonaniu jednego z czterech zestawów. System losuje zestaw, dlatego przed egzaminem trzeba przećwiczyć wszystkie warianty:

W czasie parkowania trzeba prawidłowo sygnalizować zmianę kierunku jazdy, utrzymać autobus w obrębie stanowiska i nie najechać na linie, krawężnik, pachołki ani tyczki. W zależności od manewru dopuszczalna jest jedna korekta toru jazdy.

Podczas ruszania na wzniesieniu egzaminowany zatrzymuje autobus, uruchamia hamulec postojowy, a następnie rusza do przodu, stopniowo go zwalniając. Pojazd nie może cofnąć się o więcej niż 0,2 m, a silnik nie powinien zgasnąć.

Jazda w ruchu drogowym

Pozytywny wynik na placu jest warunkiem rozpoczęcia drugiego etapu. Jazda w ruchu drogowym dla kategorii D trwa co najmniej 45 minut. Egzaminator ocenia panowanie nad autobusem, obserwację otoczenia, dobór toru jazdy, płynność wykonywania poleceń oraz stosowanie przepisów.

W zależności od przebiegu trasy egzamin może obejmować:

• Włączanie się do ruchu oraz jazdę drogami o różnej liczbie pasów, z odcinkami prostymi, łukami, wzniesieniami i spadkami.
• Przejazd przez skrzyżowania równorzędne, skrzyżowania z pierwszeństwem przejazdu, sygnalizacją świetlną i ruchem wokół wyspy.
• Zmianę pasa ruchu, zmianę kierunku jazdy, zawracanie na skrzyżowaniu oraz przejazd przez przejścia dla pieszych i obok przystanków.
• Wyprzedzanie, omijanie i wymijanie, jeżeli warunki na drodze pozwalają na bezpieczne wykonanie tych manewrów.

Nie wszystkie elementy muszą wystąpić na każdej trasie. Przejazd przez tunel, węzeł, torowisko lub inne szczególne miejsce zależy od dostępności takich odcinków i warunków ruchu. W autobusie szczególne znaczenie ma obserwacja prawego boku pojazdu, odpowiednie zajmowanie pasa oraz pozostawienie miejsca przy skrętach.

Jakie błędy mogą zakończyć egzamin?

Nie każdy błąd ma taki sam skutek. Na placu niektóre naruszenia kończą egzamin od razu, natomiast w ruchu drogowym znaczenie ma między innymi powtórzenie tego samego zadania lub stworzenie zagrożenia.

Egzamin może zostać przerwany także wtedy, gdy sposób prowadzenia autobusu grozi kolizją, wypadkiem albo uszkodzeniem pojazdu egzaminacyjnego. Dotyczy to również zachowania na placu, które wskazuje na brak panowania nad pojazdem.

Zachowanie zagrażające bezpośrednio bezpieczeństwu uczestników ruchu kończy egzamin niezależnie od czasu, jaki pozostał do wykonania pozostałych zadań.

Jak przygotować się do przebiegu egzaminu?

Najlepiej ćwiczyć plac w kolejności zbliżonej do egzaminacyjnej, ale manewry powtarzać w każdym z czterech zestawów. Szczególną uwagę trzeba poświęcić kontroli wyposażenia autobusu, ustawieniu lusterek po fotelu, cofaniu po łuku oraz ruszaniu na wzniesieniu. W ruchu drogowym liczy się spokojna obserwacja, szeroki tor jazdy autobusu i wykonywanie poleceń bez gwałtownych zmian kierunku.

Podstawą oceny są przepisy określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Znajomość kolejności zadań nie zastępuje ćwiczeń, ale pozwala ograniczyć błędy wynikające z pominięcia procedury.

Przepisy dotyczące egzaminowania mogą być zmieniane. Przed egzaminem sprawdź aktualne wymagania w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego oraz w obowiązującym tekście rozporządzenia.