Tak. Obowiązek wymiany bezterminowego prawa jazdy jest zgodny z prawem i Konstytucją. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 grudnia 2013 r., sygn. K 5/13. Uznał, że art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami, w zakresie dotyczącym wymiany dokumentów wydanych bezterminowo, nie narusza ochrony praw nabytych ani zasady zaufania obywateli do państwa.
Status: zgodne z prawem
Podstawa: wyrok TK K 5/13
Ponowny egzamin: nie
Utrata uprawnień: nie
Dokument a uprawnienie do kierowania
Istotą rozstrzygnięcia Trybunału jest rozróżnienie między uprawnieniem do kierowania pojazdami a dokumentem prawa jazdy. Uprawnienie oznacza prawo do prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Plastikowy blankiet jedynie potwierdza, że takie uprawnienie zostało uzyskane.
Utrata ważności starego dokumentu nie oznacza więc utraty samego uprawnienia. Wymiana ma charakter administracyjny i polega na wydaniu dokumentu według nowego wzoru. Nie jest procedurą ponownego uzyskiwania prawa jazdy, dlatego kierowca nie musi ponownie zdawać egzaminu teoretycznego ani praktycznego.
W ocenie TK dokument potwierdzający uprawnienie nie jest prawem słusznie nabytym. Ustawodawca może zobowiązać obywateli do wymiany blankietów, jeśli obowiązek ma racjonalne uzasadnienie i nie jest arbitralny. W tej sprawie Trybunał uznał, że takie uzasadnienie istnieje.
Jakie argumenty przedstawił Trybunał Konstytucyjny?
Wyrok odnosił się przede wszystkim do zgodności art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami z art. 2 Konstytucji. Trybunał wskazał, że regulacja:
- wdraża założenia Dyrektywy 2006/126/WE, której celem było ujednolicenie wzoru praw jazdy w państwach Unii Europejskiej,
- realizuje uzasadniony interes publiczny, ponieważ wprowadza aktualny i jednolity wzór dokumentu,
- nie ma charakteru arbitralnego, ponieważ obowiązek wymiany wynika z jasno określonego celu ustawodawcy,
- nie wymaga ponownego uzyskiwania uprawnień ani zdawania egzaminów.
Trybunał uznał również, że przepis jest wystarczająco jasny. Wynika z niego, że po upływie przewidzianego terminu traci ważność dokument, a nie uprawnienie do kierowania pojazdami. Wyrok jest ostateczny.
Co wymiana oznacza dla kierowcy?
Bezterminowe prawo jazdy nie daje prawa do zachowania konkretnego blankietu bez końca. Daje natomiast bezterminowe uprawnienie do kierowania, o ile nie zostanie ono ograniczone lub cofnięte z innej, przewidzianej prawem przyczyny. Po wymianie kierowca otrzymuje nowy dokument, bez konieczności ponownego potwierdzania umiejętności egzaminem.
W praktyce trzeba więc odróżnić ważność dokumentu od istnienia uprawnień. Sama wymiana jest formalnością administracyjną, a nie odebraniem prawa jazdy.
