Tak – obecnie plac manewrowy jest obowiązkową częścią egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B. Zgodnie z założeniami projektu UD402 od 1 stycznia 2027 r. ma zostać usunięty z egzaminu dla kategorii B i B1. Nie oznacza to jednak likwidacji placów w szkołach jazdy.
Co obecnie trzeba wykonać na placu manewrowym?
Egzamin praktyczny kategorii B zaczyna się od zadań wykonywanych w kontrolowanych warunkach. Dopiero po ich zaliczeniu osoba zdająca wyjeżdża z egzaminatorem na drogę publiczną. Na placu oceniane są przede wszystkim podstawowe czynności związane z przygotowaniem samochodu i panowaniem nad nim.
Obecnie kandydat wykonuje na placu następujące zadania:
- Przygotowanie do jazdy – ustawienie fotela i lusterek, zapięcie pasów oraz wykonanie wskazanych czynności kontrolnych dotyczących pojazdu.
- Jazda pasem ruchu do przodu i tyłem – czyli przejazd po łuku, nazywany potocznie rękawem, zakończony zatrzymaniem w wyznaczonym polu.
- Ruszanie na wzniesieniu – samochód nie może stoczyć się o więcej niż 20 cm ani zgasnąć podczas rozpoczęcia jazdy.
Najwięcej problemów kursantom sprawia zwykle jazda tyłem po łuku. Wymaga ona kontroli sprzęgła, obserwowania otoczenia i oceny gabarytów samochodu. Z kolei ruszanie na wzniesieniu sprawdza współpracę sprzęgła, hamulca i gazu. Są to jednak zadania wykonywane na wydzielonym terenie, a nie w normalnym ruchu drogowym.
Co zmieni projekt UD402?
Projekt nowelizacji przygotowany przez Ministerstwo Infrastruktury zakłada odejście od obowiązkowego placu manewrowego podczas egzaminu praktycznego na kategorię B i B1. Po wejściu zmian w życie egzamin ma odbywać się wyłącznie w ruchu drogowym. Planowany termin rozpoczęcia obowiązywania tych regulacji to 1 stycznia 2027 r.
Nie jest to jeszcze opis obecnego stanu prawnego, lecz założenie projektu. Do czasu wejścia nowych przepisów osoby zdające kategorię B nadal muszą zaliczyć plac manewrowy na dotychczasowych zasadach.
| Kategoria prawa jazdy | Obecnie | Od 1 stycznia 2027 r. |
|---|---|---|
| B i B1 | Plac manewrowy jest obowiązkową częścią egzaminu praktycznego. | Plac ma zostać usunięty z egzaminu, a sprawdzian ma odbywać się w ruchu drogowym. |
| A, A1 i A2 | Egzamin obejmuje zadania na placu manewrowym. | Plac ma pozostać obowiązkowy. |
| C i D oraz inne kategorie ciężarowe i autobusowe | Plac manewrowy jest elementem egzaminu. | Plac ma nadal pozostać częścią egzaminu. |
Zmiana nie obejmie więc wszystkich kierowców. Dotyczy przede wszystkim samochodów osobowych oraz pojazdów objętych kategorią B1. Motocykliści i osoby zdające na pojazdy ciężarowe lub autobusy nadal będą wykonywać wymagane zadania na placu.
Dlaczego plac ma zniknąć z egzaminu?
Resort infrastruktury wskazuje, że jazda po łuku i inne zadania wykonywane między liniami oraz pachołkami nie zawsze pokazują, jak kandydat poradzi sobie w rzeczywistym ruchu. W codziennej jeździe większe znaczenie mają obserwacja otoczenia, ustępowanie pierwszeństwa, zmiana pasa, parkowanie wśród innych pojazdów i przewidywanie zagrożeń.
Podobny kierunek zmian od lat pojawia się w europejskiej dyskusji o szkoleniu kierowców. Przywoływana przez ekspertów organizacja CIECA wskazywała, że sprawdzanie wybranych umiejętności na placu nie musi poprawiać bezpieczeństwa ani jakości przygotowania kierowców. Założenia reformy odwołują się też do modelu GDE, który obejmuje nie tylko panowanie nad pojazdem i jazdę w ruchu, lecz także rozpoznawanie ryzyka, samoocenę oraz wpływ stylu życia na zachowanie za kierownicą.
Argumenty zwolenników i przeciwników reformy dotyczą przede wszystkim tego, gdzie najlepiej uczyć podstaw prowadzenia samochodu:
- Argument za zmianą – łuk jest zadaniem sztucznym, którego nie wykonuje się w takiej formie na zwykłej drodze.
- Argument za zmianą – większa część egzaminu w ruchu pozwala ocenić decyzje podejmowane wśród innych uczestników ruchu.
- Argument przeciw zmianie – początkujący kursant potrzebuje bezpiecznego miejsca do nauki ruszania, zatrzymywania i cofania.
- Argument przeciw zmianie – natychmiastowy wyjazd na miasto może zwiększyć stres osoby, która dopiero uczy się obsługi samochodu.
Ostateczna ocena reformy będzie zależeć nie tylko od usunięcia placu z egzaminu, lecz także od jakości szkolenia i sposobu oceniania jazdy w mieście. Sama zmiana miejsca egzaminu nie rozwiąże wszystkich problemów systemu.
Co likwidacja placu oznacza dla kursanta?
Najważniejsza różnica polega na tym, że egzamin kategorii B ma rozpoczynać się od jazdy w ruchu drogowym. Kandydat nie będzie najpierw wykonywał łuku ani ruszania na wzniesieniu na wydzielonym terenie. Egzaminator będzie oceniał przede wszystkim zachowanie w rzeczywistych sytuacjach, między innymi obserwację drogi, podejmowanie decyzji i reakcję na innych uczestników ruchu.
Nie oznacza to jednak, że zniknie nauka cofania, parkowania czy ruszania pod górę. Plac manewrowy nadal będzie mógł służyć instruktorowi jako miejsce do ćwiczenia podstaw. Projekt zakłada również możliwość prowadzenia części praktycznej nauki poza drogami publicznymi, strefami ruchu i strefami zamieszkania. To instruktor ma decydować, gdzie dana umiejętność będzie najbezpieczniej ćwiczona.
Dla kursanta oznacza to mniej nauki schematów przygotowanych wyłącznie pod łuk, ale większą potrzebę samodzielnego analizowania sytuacji. Warto będzie ćwiczyć parkowanie w różnych miejscach, cofanie przy ograniczonej widoczności, płynne ruszanie na wzniesieniu oraz jazdę w warunkach, w których trzeba jednocześnie kontrolować pojazd i obserwować otoczenie.
Plac manewrowy ma więc zniknąć z egzaminu kategorii B, ale nie ze szkolenia. Obecnie nadal jest obowiązkowym etapem egzaminu, a planowana zmiana od 2027 r. dotyczy tylko wybranych kategorii. Największe znaczenie dla wyniku egzaminu ma mieć wtedy nie perfekcyjne wykonanie łuku, lecz bezpieczne i świadome zachowanie na drodze.
Informacje o planowanym terminie i zakresie zmian odnoszą się do założeń projektu UD402. Ostateczny zakres oraz data wejścia w życie przepisów zależą od zakończenia procesu legislacyjnego.
