Tak, ale tylko w określonych sytuacjach. Od 1 lipca 2023 r. kierujący pojazdem kategorii N2 lub N3 nie może wyprzedzać na autostradzie ani drodze ekspresowej, jeżeli jezdnia ma wyłącznie dwa pasy ruchu w danym kierunku. Przepisy przewidują jednak kilka wyjątków.
Kogo dotyczy zakaz wyprzedzania?
Zakaz wynika z ustawy – Prawo o ruchu drogowym i obejmuje pojazdy kategorii N2 oraz N3. Pierwsza grupa to pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 do 12 ton, a druga – pojazdy o DMC przekraczającej 12 ton.
Przepis dotyczy również zespołów pojazdów o długości przekraczającej 7 metrów. Zakaz obowiązuje na autostradach i drogach ekspresowych, na których w jednym kierunku wyznaczono dokładnie dwa pasy ruchu. W takiej sytuacji ciężarówka powinna poruszać się możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.
Na drodze z trzema lub większą liczbą pasów ruchu wyprzedzanie nie jest objęte tym konkretnym zakazem, ale ciężarowy pojazd lub zespół pojazdów o długości ponad 7 metrów powinien korzystać najwyżej z dwóch pasów położonych najbliżej prawej krawędzi jezdni.
Kiedy ciężarówka może wyprzedzić?
Ustawowy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego. Manewr może być dozwolony w następujących przypadkach:
- Droga ma co najmniej trzy pasy w jednym kierunku – ciężarówka może wyprzedzać, korzystając z pasa położonego bezpośrednio na lewo od dwóch skrajnie prawych pasów.
- Wyprzedzany pojazd jedzie znacznie wolniej niż dopuszczalna prędkość właściwa dla pojazdów N2 lub N3 na danej drodze. Ustawa nie podaje ścisłej wartości. W materiałach Ministerstwa Infrastruktury pojawiała się różnica około 10 km/h, ale nie jest to uniwersalna definicja obowiązująca w każdej sytuacji.
- Wyprzedzany pojazd wykonuje prace drogowe – dotyczy to pojazdów realizujących prace porządkowe, remontowe lub modernizacyjne i wysyłających żółte sygnały błyskowe.
- Na odcinku nie obowiązuje zakaz wynikający z liczby pasów – sam fakt jazdy autostradą nie oznacza zakazu na każdej jezdni. Decydująca jest liczba pasów przeznaczonych dla danego kierunku oraz ewentualne oznakowanie.
Wyjątek dotyczący znacznie mniejszej prędkości należy oceniać ostrożnie. Sama niewielka różnica prędkości nie powinna służyć do usprawiedliwiania długiego manewru, który utrudnia ruch innym kierowcom.
Jaki mandat grozi za wyprzedzanie ciężarówką?
Wysokość kary zależy od sposobu naruszenia przepisu. Za ustawowy zakaz wyprzedzania na jezdni z dwoma pasami ruchu kierowca może otrzymać 1000 zł mandatu i 8 punktów karnych. Przy drodze z co najmniej trzema pasami naruszenie obowiązku jazdy dwoma skrajnie prawymi pasami może oznaczać 1000 zł i 6 punktów.
| Rodzaj wykroczenia | Mandat | Punkty karne |
|---|---|---|
| Wyprzedzanie pojazdem N2, N3 lub zespołem ponad 7 m na drodze z dwoma pasami w jednym kierunku | 1000 zł | 8 |
| Jazda ciężarówką lub długim zespołem poza dwoma skrajnie prawymi pasami na drodze z co najmniej trzema pasami | 1000 zł | 6 |
| Ponowne popełnienie tego samego wykroczenia w warunkach recydywy | 2000 zł | zgodnie z podstawowym wykroczeniem |
Recydywa drogowa może mieć zastosowanie, gdy kierowca ponownie popełni to samo wykroczenie w ciągu dwóch lat od wcześniejszego ukarania. Wtedy kwota grzywny może zostać podwojona.
Zakaz ustawowy a znak B-26
Zakaz wynikający z ustawy trzeba odróżnić od zakazu wskazanego znakiem drogowym B-26. Znak ten oznacza zakaz wyprzedzania przez samochody ciężarowe i obowiązuje na oznaczonym odcinku niezależnie od tego, czy droga ma dwa, czy więcej pasów ruchu.
Naruszenie znaku B-26 jest odrębnym wykroczeniem. Zgodnie z przekazanymi danymi może skutkować mandatem w wysokości 1000 zł oraz 15 punktami karnymi, a w warunkach recydywy – mandatem 2000 zł. Dlatego kierowca powinien sprawdzać nie tylko liczbę pasów, lecz także bieżące oznakowanie.
Czy nocne wyprzedzanie będzie dozwolone?
Ministerstwo Infrastruktury zapowiadało zmiany pozwalające ciężarówkom na wyprzedzanie na drogach z dwoma pasami w godzinach nocnych, wskazywanych jako przedział od 23:00 do 5:00. Była to jednak propozycja legislacyjna, a nie obowiązujący przepis. Dopóki zmiana nie wejdzie w życie, kierowca musi stosować aktualne zasady i nie może traktować planowanych rozwiązań jako wyjątku od zakazu.
FAQ – najczęstsze pytania
- Czy zakaz dotyczy busów? – Tak, jeżeli pojazd należy do kategorii N2 lub N3, czyli ma DMC przekraczającą 3,5 tony. Przepisy mogą też obejmować zespół pojazdów o długości ponad 7 metrów.
- Czy ciężarówka może wyprzedzić samochód osobowy? – Na drodze z dwoma pasami w jednym kierunku co do zasady nie, ponieważ zakaz dotyczy wyprzedzania pojazdu samochodowego, a nie tylko innej ciężarówki. Wyjątkiem może być między innymi sytuacja, w której wyprzedzany pojazd porusza się znacznie wolniej od dopuszczalnej prędkości.
- Co zrobić, gdy na drodze stoi znak B-26? – Należy stosować się do znaku na całym odcinku objętym zakazem. Oznakowanie może rozszerzyć ograniczenie także na drogę z trzema lub większą liczbą pasów.
- Czy na drodze z trzema pasami ciężarówka może korzystać z lewego pasa? – Sam ustawowy zakaz nie wyklucza wyprzedzania na takiej drodze, ale ciężarówka lub zespół dłuższy niż 7 metrów powinny zajmować najwyżej dwa pasy położone najbliżej prawej krawędzi.
Na pytanie, czy tiry mogą się wyprzedzać na autostradzie, nie ma więc odpowiedzi ograniczonej do prostego „tak” albo „nie”. Na jezdni z dwoma pasami w jednym kierunku obowiązuje zakaz, a wyjątki dotyczą ściśle określonych sytuacji. Liczba pasów, rodzaj pojazdu, prędkość pojazdu wyprzedzanego i oznakowanie decydują o legalności manewru.
